درباره حسين پاکدل  
 
 
وبلاگ
خبر
متفرقه
شعر
نمایشنامه
داستان
فیلم‌نامه
جستجو
استفاده از مطالب و محتویات این سایت، بدون اجازه نویسنده، مجاز نیست.
طراحی توسط گردون
 
 
 
دوشنبه 13 دی 1389
موضوع: روزنوشت
● گزارش نشست


گزارش کوتاه نشست کانون نمایشنامه نویسان خانه تئاتر برای نقد و بررسی نمایشنامه حضرت والا را در ایسنا و ایبنا یا در ادامه بخوانید. بدیهی است به زودی گزارش کامل این نشست توسط کانون نمایشنامه نویسان خانه تئاتر منتشر خواهد شد.
نشست شنبه دوم دي‌ماه كانون نمايشنامه‌نويسان خانه‌ي تئاتر به نقد و بررسي نمايشنامه‌ي «حضرت والا» نوشته‌ي «حسين پاكدل» اختصاص داشت.

به گزارش خبرنگار بخش تئاتر خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در اين نشست كه روز گذشته ـ يازدهم دي‌ماه ـ در خانه‌ي تئاتر برگزار شد، افروز فروزند مسوول برگزاري اين جلسات در سخنان كوتاهي با اشاره به تغييراتي در برگزاري اين نشست‌ها توضيح داد: در آغاز بناي كار بر بررسي‌ كارهاي چاپ شده بود، اما از آنجا كه برخي از كارها امكان چاپ پيدا نمي‌كند، بهتر ديديم در كنار كارهاي چاپ شده كارهايي كه به صحنه مي‌روند، بررسي شوند. به ويژه با در نظر گرفتن اين نكته كه هنگام اجراي يك نمايش درصد اندكي از نقد و بررسي‌ها به‌ نمايشنامه‌اختصاص داده مي‌شود و بيشتر تحليل‌ها به اجراي اثر بر مي‌گردد.
در ادامه‌ي نشست حسين مهكام ديگر نمايشنامه‌نويس كه به‌عنوان منتقد ميهمان در اين جلسه حضور داشت، گفت: نمي‌توان نمايشنامه را فارغ از اجرا بررسي كرد، چرا كه نويسنده و كارگردان اثر يكي است.
او در توضيح نقاط مثبت نمايشنامه‌ي «حضرت والا» عنوان كرد: آنچه در اين متن برايم بسيار جذاب است، نگاه نويسنده به تاريخ معاصر ايران است، اين نگاه بسيار بكر و باطراوت است.
مهكام اضافه كرد: حركت معكوس آونگ‌ها نشانگر حركت زمان در دو سوي مختلف است. البته به هم‌ريختگي زمان در آثار هنري اتفاق جديدي نيست، اما اين‌كه گزاره‌ي مانيفستي نويسنده در اين پراكندگي زمان رخ بدهد، اتفاق جذابي است كه شايد نشانگر بهم‌ريختگي انسان معاصر ايراني باشد.
نويسنده‌ي نمايشنامه‌هايي هم‌چون «آندرانيك» و «بي‌در زمان»، نگاه حسين پاكدل به مقوله‌ي تاريخ را نگاهي حاتمي‌وار توصيف كرد و افزود: در اين نمايشنامه با نگاه علي حاتمي روبه‌رو مي‌شويم، به اين معنا كه جزييات تاريخ به نفع ديدگاه مولف نقض مي‌شود، از سوي ديگر نگره پاكدل در اين متن شبيه وضعيت امروز ماست.
مهكام ديگر ويژگي مثبت نمايشنامه‌ي «حضرت والا» را در زبان نوشتاري ديالوگ‌هاي اين اثر دانست و توضيح داد: البته حق اين زبان در بازي برخي از بازيگران به خوبي ادا نشده است كه اين به دليل‌فخامت‌زبان‌ديالوگ‌هاست كه شايد اداي آن براي برخي بازيگران دشوار است.
در ادامه حسين پاكدل _ نويسنده و كارگردان نمايشنامه‌ي «حضرت والا» با اشاره به تغييراتي كه اين نمايشنامه در اجرا داشته است، توضيح داد: در متن عناصر بيشتري داشتيم كه مدام آنها را خلاصه كرديم و بار همه‌ آنها بر دوش شخصيت پزشك‌احمدي انداختيم كه به نوعي موازي شخصيت «ايرج» بود.
پاكدل اضافه كرد: هرگز نمي‌توان نمايشنامه‌اي را نوشت و فكر كرد اثري كامل است، چرا كه متن در اجرا كامل مي‌شود، اما ساختمان اثر عين آن چيزي است كه در متن نوشته‌ام.
سپس حسين مهكام با اشاره به نگاه هجوآلود اين نمايش تصريح كرد: از همان آغاز نمايش با تماشاگر قرار‌داد مي‌شود كه اين اثر يك تراژدي مطلق نيست و در آن نگاه هجوآلود هم وجود دارد، اما اين نگاه هجو‌آلود با برخي از نشانه‌هاي نمايش در برخورد با مقوله‌ي تاريخ هماهنگ نيستند، ضمن اين كه اتفاق تراژيك پايان اثر در عين زيبايي با نشانه‌هاي متن تطابق كامل ندارد، چرا كه لحظات پاياني اثر به شدت به يك تراژدي خالص متعلق است نه اثري كه نگاه هجو‌آلود هم دارد.
در پاسخ به اين سخنان حسين پاكدل توضيح داد: شخصيت محوري من در اين نمايشنامه «پوران» است، اما در اجراي ما «حضرت والا»ست كه به عنوان شخصيت محوري معرفي شده است، حتي براي پرهيز از حساسيت بي‌جا اسم شخصيت ايران هم «پوران» گذاشتم. تراژدي بر «حضرت والا» نرفته، بلكه بر «پوران» رفته در همه‌جا رد پاي پوران حضور دارد، اما به دليل اين‌كه مي‌خواستم حساسيت بيهوده ايجاد نشود، ناچار شدم اسم نمايش را «حضرت والا» بگذارم، طبيعي است كه تماشاگر «حضرت والا» را شخصيت محوري بداند و دچار اين مشكل بشود.
او درباره‌ي بازي عاطفه رضوي در سه نقش زن نمايشنامه توضيح داد: سه نقش زن از نظر من يكي هستند، براي همين تعمدم اين بود كه هر سه زن بايد توسط يك بازيگر بازي شوند.
پاكدل ياد‌آور شد: حرف نمايش ما اين است كه حكومت‌ها سلسله‌وار از كينه‌ي آدم‌هاي قبلي براي‌ حذف‌ مخالفانشان استفاده مي‌كنند.
اين كارگردان درباره‌ي كاركرد دو شخصيت «ايرج» و «ماه‌منير» در اين نمايشنامه متذكر شد: از نظر من ايرج نماينده‌ي ملتي است كه در اين خانه زيست مي‌كند. او مي‌خواهد تغييراتي در خانه خود ايجاد كند، ولي نمي‌تواند. ما به اين جريان سيال ذهن براي شكست زمان نياز داشتيم، ضمن اين‌كه ديكتاتوري تنها شامل كشتن افراد حكومتي نمي‌شود، بلكه لايه‌هاي پايين‌تر مردم را هم در بر مي‌گيرد.
اين نمايشنامه‌نويس بر ضرورت اهميت مشورت در كارهاي هنري تاكيد كرد و افزود: هميشه اصرار داشته‌ام نظرات ديگران را در كارهايم مورد توجه قرار بدهم. البته تلويزيون و راديو دنياي ديگري دارند، اما تئاتر جاي كار بسياري دارد. با اين حال متاسفانه در تئاتر ما كمتر كساني هستند كه به نظر ديگران علاقه‌مند باشند. از سوي ديگر افرادي هم كه تمايل داشته باشند در مورد كارهاي ديگران نظر بدهند، خيلي پرتعداد نيستند، اما نبايد فراموش كنيم هرگز يك هنرمند به تنهايي نمي‌تواند يك اثر كامل خلق كند.
پاكدل در پايان سخنانش درباره‌ي زبان نمايشنامه گفت: در اين نمايشنامه دو سه زبان وجود دارد، اول زبان فاخر درباري است كه آدم‌هاي آن نوعي تفخر داشته‌اند. زبان ايرج و منير زبان امروز است. از سوي ديگر زبان فارسي به ويژه وقتي به صورت شفاهي بيان مي‌شود، نوعي شاعرانگي دارد و دراين نمايش هم زبان ما دوجا شاعرانه مي‌شود يكي در پايان نمايش و ديگري هنگامي كه همسر تيمور‌تاش با او گلايه مي‌كند.
به گزارش ايسنا؛ اين نشست با حضور محمد يعقوبي _ نمايشنامه‌نويس، كارگردان و نايب رييس هيات مديره‌ي كانون نمايشنامه‌نويسان خانه‌ي تئاتر و هاله مشتاقي‌نيا از نمايشنامه‌نويسان جوان و يكي از اعضاي كانون نمايشنامه‌نويسان برگزار شد.
يعقوبي و فروزند، نيز در اين نشست نكات ديگري را درباره‌ي نمايشنامه‌ي «حضرت والا» مطرح كردند.


نشست نقد و بررسي نمايشنامه «حضرت والا» نوشته حسين پاكدل عصر روز گذشته شنبه (11 دي) در خانه تئاتر برگزار شد. پاكدل مي‌گويد براي نوشتن اين نمايشنامه بيش از 50 اثر را مطالعه كرده است./
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نشست نقد و بررسي نمايشنامه «حضرت والا» با حضور حسين پاكدل نويسنده اثر و حسين مهكام، نمايشنامه‌نويس برگزار شد.

در ابتداي اين نشست مهكام نمايشنامه «حضرت والا» را جذاب دانست و افزود: نگاه نويسنده در اين نمايشنامه به تاريخ معاصر است. او به شخصيت سرهنگي كه در فروردين 1310 رئيس شهرباني مي‌شود و نخستين اداره شهرباني را تاسيس مي‌كند نگاه زيركانه‌اي انداخته است و بدون اينكه شخصيت دروني وي را باز كند، مهره‌اي را بين مهره‌هاي ديگر قرار داده است. اين نگاه در كار «حضرت والا» بسيار بكر و با طراوت است.

وي گفت: در اين اثر با به هم ريختگي زمان روبرویيم كه چيز عجيبي نيست و در واقع گزاره مانيفستي نويسنده و نگاهش به تاريخ معاصر در خلال اين پراكندگي زمان اتفاق افتاده است.

مهكام توضيح داد: شايد نويسنده مي‌خواهد به مخاطب بگويد اين پراكندگي زمان اتفاقا نشانه‌اي از بهم ريختگي ذهن يك انسان در زندگي امروز است. ذهن بهم ريخته مي‌تواند در بررسي تاريخ هم اتفاق بيافتد.

وي مهمترين مولفه اين متن را پريشاني آن دانست و اظهار داشت: اين پريشاني را همه ما داريم به طوري كه احساس مي‌كنيم يك تكه از هر مقطع تاريخي در متن كاملا متجلي است.

مهكام درباره زبان نمايشنامه «حضرت والا» گفت: زبان نوشتاري ديالوگ‌هاي اين اثر بسيار زيباهستند؛‌ هر چند حق مطلب از زبان بازيگران ادا نمي‌شود. زبان اثر فخيم است و بازيگر نمي‌تواند آنرا كاملا هضم كند.

وي درباره نشانه‌هايی كه توسط پاكدل در متن گذاشته شده، توضيح داد: ما به ازاي نشانه‌هايی كه نويسنده در متن گذاشته، هم در تاريخ امروز اتفاق مي‌افتد و هم در زبان ديالوگ‌ها و برخورد نويسنده با تاريخ ديده مي‌شود. اين نشانه‌ها زماني كه در مقوله تاريخ قرار مي‌گيرند تاريخ را هجو مي‌كنند يعني از تراژدي محض بيرون كشيده شده و با برخورد كاريكاتوري روبرو مي‌شود.

مهكام تصريح كرد: اين نگاه هجوآلود در بخش‌هايي با نشانه‌گذاري در تطابق قرار نمي‌گيرد؛ مثلا در لحظات پاياني نمايشنامه ديده مي‌شود كه تطابقي با ديگر نشانه‌هاي متن ندارد.

در ادامه، پاكدل ديگر سخنران اين نشست با بيان اينكه ساختمان نمايشنامه همان است كه در اجرا مي‌بينيد، ‌اظهار داشت: هيچ وقت نمي‌توان نمايشنامه‌اي نوشت و گفت كامل است؛ بلكه تازه پايه كار پايه‌ريزي شده است.

وي گفت: هنرمند فاقد شرايطي كه زيست مي‌كند اثر خود را خلق مي‌كند. در زمانه‌اي زيست مي‌كنيم كه حق انتخاب محدود است. شخصيت محوري اين اثر «پوران» است ولي مجبور شدم در اجرا «حضرت والا» را شخصيت محوري بگيرم. تراژدي بر حضرت والا نرفته بلكه بر توران رفته است.

پاكدل افزود: شخصيت «ايرج» در اين اثر نماينده يك ملت است. نماينده‌اي كه در اين خانه زيست مي‌كند با خيال خودش مي‌جنگد و خيال از او جلو مي‌زند.

وي ادامه داد: بيش از 20 نفر از كارشناسان رشته‌هاي مختلف اين متن را خوانده‌اند. هميشه حتي زماني كه سريال مي‌نوشتم نظر ديگران را گرفته و با آنها شريك مي‌شدم ولي اغلب افراد از اظهارنظر فرار مي‌كنند.

پاكدل افزود: براي نوشتن نمايشنامه «حضرت والا» بيش از 50 كتاب را مطالعه كردم. درباره تاريخ پهلوي اول مطالب بيشتري منتشر شده و درباره پهلوي دوم آثار كمتري موجود است. بسيار بوده‌اند افرادي كه در آن مقطع تاريخي خاطرات خود را چاپ كردند.

اين نمايش با حضور بازيگراني چون «مهدي پاكدل»، «عاطفه رضوي»، «مهدي سلطاني» و «داريوش موفق» در تماشاخانه ايرانشهر به صحنه است.